August 4th, 2010 by Erik
Zoals voorgenomen ben ik vrij snel naar Inception gaan kijken, en mijn beoordeling, in een notedop, is dat de score van 9.2 op IMDB terecht is.
De trailer geeft een beetje een verkeerd beeld, vind ik, maar uiteindelijk dient die om het grote publiek te lokken, en daar wordt natuurlijk een geijkte formule voor gevolgd. De vrees die ik eerder uitdrukte bleek grotendeels onterecht. Er is wel het aspect van het Grote Boosaardige Bedrijf dat in de dromen van de concurrenten probeert te infiltreren, maar hoewel het een hoofdlijn van het verhaal is, komt er veel meer bij kijken dan dat.
Wat me wél enigszins ergerde, was dat het bewust dromen en het delen van dromen enkel maar mogelijk werd gemaakt door een chemische substantie in het bloed te brengen, die mettertijd verslavend werkte, zodat men op den duur enkel maar dankzij deze stof nog kan dromen. Geen probleem voor Jan Modaal, maar wel voor de experts die veel tijd in andermans droomwereld doorbrengen. Het beeld werd zelfs gecompleteerd door een donkere kelder waar ouderen als opiumverslaafden aan infusen liggen te dromen en compleet weg van de wereld zijn, slechts af en toe wakker wordend om dan zo snel mogelijk weer aan het infuus te gaan liggen.
Zeer jammer dan, dat op dergelijke wijze concepten als bewust (lucide) dromen en het scheppen van droomwerelden, en zelfs het bewust delen van dromen door meerderen tegelijk, als een duister, slecht, en te vermijden iets voorgesteld wordt. En enkel mogelijk door een externe toegebrachte stof. Een beetje een gemiste kans op dat vlak.
Maar, dat neemt niet weg dat dit alles wel in het verhaal past, en dat het in feite een zeer goed verhaal is. De film is gelukkig niet zomaar een aaneenschakelen van CGI, spektakel, vuurgevechten en explosies, maar heeft meer diepgang dan dat. Daar staat tegenover dat de aandacht van het doorsnee publiek, dat wellicht weinig of niet vertrouwd is met lucide dromen en droomdelen, uiteindelijk ook moet vastgehouden worden, en het geheel ook voor hen geloofwaardig moet overkomen. Het blijft fictie gebaseerd op reële elementen, het wordt nergens echt een documentaire, maar de film bevat genoeg diverse elementen om zowel de actie- en effectenliefhebbers als zij die een verhaal wensen te blijven boeien.
Voor een goede film geldt hetzelfde als een goede symfonie: een stevige structuur en meervoudige gelaagdheid, met inspelen op zowel emotie als intellect, verhogen voor mij het kijk- en luistergenot. En niemand kan ontkennen dat Inception een gelaagde film is, met concepten als dromen-in-dromen, projecties van het onderbewuste die een actieve rol in de omgeving spelen, en hoofdpersonages die regelmatig testen of ze op dit moment aan het dromen zijn of juist niet.
Op zich deed de trailer me ook vrezen dat de dromers in de film geen spatje creativiteit zouden hebben, en dus maar naar elkaar schieten om conflicten uit te vechten, met hoogstens het dromen van een groter geweer, maar het zit niet helemaal zo in elkaar. Dat de gewapende tegenstanders projecties zijn van het onderbewuste van de dromer dat zich verdedigt tegen indringers (wie doodgeschoten wordt, wordt immers wakker, want je eigen dood kan je in principe niet dromen), daar kan ik in meegaan. Ook in het idee dat waardevolle informatie in een kluis in de droom bewaard wordt, is in te komen, net als in het impliciete gegeven dat men maar binnen de beperkingen van andermans droom kan werken wanneer men die binnentreedt.
Er is over nagedacht, over deze film. Ik heb me laten vertellen dat men 10 jaar aan het scenario gewerkt heeft, wat wel zeer lang is, maar het zit dan inderdaad ook op enkele details na steengoed in elkaar. Het resultaat mag er zeker zijn. Inception is een lange film die geen moment verveelt. En dat is maar goed ook, want zeker in de tweede helft moet men er zijn aandacht bijhouden.
Dat de makers ook wat onderzoek naar dromen en lucide dromen gedaan hebben, en dat mag wel als je 10 jaar aan een scenario schrijft, mag blijken uit verschillende technieken om uit te maken of je al of niet aan het dromen bent, die in de film meer of minder expliciet voorkomen. Zoals bijvoorbeeld je afvragen hoe je terechtgekomen bent waar je je op dit moment bevindt, en wat eraan voorafging (overigens ook een goede manier om dromen te leren onthouden en terug samen te rijgen na het wakker worden), of het gebruik van een voorwerp om te controleren of men droomt of niet. Dat voorwerp heet in de film een “totem”, maar kan in realiteit evengoed bijvoorbeeld een tatoeage zijn, een sleutelwoord, een personage, …
Ook het aftellen met muziek is iets wat in laboratoria gebruikt werd en wordt om te proberen dromers bewust te laten worden van het feit dat ze dromen, en om hen hopelijk te helpen dromen te herinneren en eventueel te sturen. Ik had al zo’n connectie met “La vie en rose”, sinds Inception komt daar nu “Non, je ne regrette rien” bij – het is al Piaf wat de klok slaat in droomwerk, blijkbaar…
Dat het einde van de film een hele “buzz” creëert op het internet, en uiteindelijk zelfs scenarioschrijvers van de televisiereeks “Lost” mogelijke oplossingen en verklaringen beginnen te tweeten, mag erop duiden dat de film naast de actie ook een onderhoudende puzzel is, waar verschillende interpretaties van mogelijk zijn. Leuk, dergelijk voer voor geest en cafédiscussies.
En weten dat zo’n complexe acties eigenlijk niet nodig zijn om een idee in iemands hoofd te planten – een eenvoudige hypnosesessie kan volstaan…
Het spoort me aan om in augustus eindelijk meer materiaal rond lucide dromen op mijn site te zetten. De intentie was er reeds, en Inception geeft een extra duwtje daarin. Ik heb echter nog wat lectuur af te werken eerst, maar hoop er toch nog deze maand aan te beginnen. Wat Inception betreft: hij krijgt mijn warme aanbeveling!
