Een film die zeker op mijn “te zien” lijstje staat. Maar misschien niet vanavond.
Door Terry Gilliam, bekend van Monty Python, Fear & Loathing in Las Vegas, Brazil, The Brothers Grimm, Twelve Monkeys, The Adventures of Baron Munchhausen (onterecht geflopt!), …
Over deals met de Duivel, onsterfelijkheid, en rondreizende circussen. Kan moeilijk slecht zijn, zeker met de verbeelding van Gilliam erachter. Hopelijk bezorgt deze film hem eindelijk het budget om “The Man Who Killed Don Quichote” te maken.
The Imaginarium of Dr. Parnassus. “Nothing is permanent. Not even death”.
Er is ZOVEEL HEISA en vooral MARKETING rond deze film, dat ik niet geneigd ben hem te gaan bekijken. Ik zou wachten op de DVD (of 3D Blu-Ray), maar dat betekent dan meteen dat de enige reden om de film wél te zien (overweldigende special effects en animaties) wegvalt. Voor het verhaal hoef je hem immers niet te gaan bekijken, ik weet uit de trailers al hoe het verloopt en afloopt. Kennissen wiens filmsmaak ik vertrouw verzekeren me dat alle personages eendimensionale tekenfilmfiguren zijn, dat er absoluut geen plotwendingen zijn, en dat het verhaal de standaardlijn volgt die men leert in het eerste jaar filmschool, op dag 1. En als een film geen minimum aan verhaal heeft, dan kan hij mij doorgaans niet echt boeien. Of er moet nostalgie mee gemoeid zijn.
Al vind ik het intrigerend dat de meest technologisch hoogstaande film van het moment een boodschap brengt die technologisch geavanceerde maatschappijen als slecht afschildert.
David Brooks van de New York Times schrijft een review die in lijn ligt met mijn verwachtingen - alleen heeft hij de film gezien en verwoordt hij het iets beter dan ik wellicht zou doen: The Messiah Complex.
Wil ik hem gaan zien, enkel voor de special effects en animaties? Of wacht ik een paar jaar in de hoop dat de volgende film met deze technologie wél origineel zal zijn?
Coraline is een stop-motion film van de regisseur van The Nightmare Before Christmas, gebaseerd op het gelijknamige boek van Neil Gaiman. Hier helaas niet in 3D te bekijken, maar desalniettemin kon ik toch niet wachten hem te zien.
Het verhaal zelf is immers ook om van te watertanden. Zoals gezegd is de film gebaseerd op een boek van Neil Gaiman, de man van de “comics voor intellectuelen” -de Sandman reeks-, die verhalen vertelt die zo gelaagd zijn en zo boordevol symboliek en verwijzingen naar folklore, mythes en legenden gepropt zijn, dat ze niet falen te boeien hoe vaak je ze ook leest. Een eersteklas verhalenverteller.
En dat Coraline vol symboliek zit, dat blijkt reeds uit de openingsscène. Die zet meteen de toon van het hele verhaal: shamanisme, het betreden van andere werelden en er dingen uit mee terugbrengen. Zoals Mircea Eliade in zijn excellente basiswerk (”Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy”, een must read, geen haar op mijn hoofd twijfelt of Gaiman dat boek ook gelezen heeft) uitvoerig beschrijft, wordt een shamaan helemaal uit elkaar gehaald en binnenste buiten gedraaid in de “geestenwereld”, alvorens hij zijn speciale krachten van genezing e.d. verkrijgt. De opening van Coraline maakte meer dan duidelijk dat dit het soort verhaal was dat we gingen krijgen.
Coraline is een meisje met blauw haar, dat samen met haar ouders net in een nieuw huis komen wonen is: een oud Victoriaans huis dat opgesplitst werd in drie grote appartementen. De ouders hebben niet echt tijd voor haar, en wanneer ze zelf op verkenning gaat door het huis bemerkt ze een kleine deur waarachter enkel een muur te vinden is. ’s Nachts echter ontdekt ze dat achter de deur een parallelle wereld schuilt, waar haar “andere ouders” wonen: exacte kopies, alleen vrolijker en met meer tijd voor haar, en… knopen voor ogen.
Het duurt uiteraard niet lang of de parallelle wereld is leuker dan de echte, maar de prijs om er te blijven is vrij hoog. Wanneer Coraline probeert te ontsnappen, blijkt dat dat niet zo evident is, dat niets in die wereld was wat het leek, en dat de invloed van de parallelle wereld tot in de gewone wereld reikt. Het wordt een hele uitdaging om alles terug bij het oude te krijgen, en om de boze heks te verslaan.
Coraline is visueel een pareltje: de werelden zijn schitterend gemaakt, de camerahoeken doen aan Hitchcock denken, de belichting en muziek helpen perfect de sfeer te zetten. De symboliek is zo overvloedig aanwezig dat ik nu vaststel, wanneer ik wat details lees online, dat er zelfs nog heel wat dingen zijn die ik gemist heb. Een tweede kijkbeurt dringt zich dus op, maar dat zal geen probleem zijn, deze komt zonder twijfel in mijn DVD collectie.
Enkele voorbeelden van de symboliek: na de opening die ik reeds vermeldde, is één van de eerste dingen die Coraline doet een wichelroede nemen om te zoeken naar water om wat leven in de dorre tuin te kunnen laten komen. Ze wordt gestalkt door een zwarte kat, wordt door een buurjongen al meteen waterheks genoemd, en komt terecht in een heksenkring. Een verborgen bron, net als water zelf, is vaak (symbool voor) een doorgang naar andere werelden in het shamanisme. Ook de spiegel wordt enkele keren als poort naar een andere ruimte gebruikt.
De tocht naar de parallelle wereld (door het kleine deurtje, door een soort geboortekanaal, hallo Alice?) gebeurt initeel ’s nachts, na het slapen gaan, zodat het nog mogelijk is te denken dat het slechts dromen zijn. Hoe vaker de parallelle wereld echter bezocht wordt, en hoe meer er gegeten wordt, hoe meer die wereld de “echte” wereld wordt, hoe makkelijker de wereld ook overdag te bereiken is, en hoe moeilijker nog naar de oude wereld terug te keren valt.
In de andere wereld zijn niets dan verlokkingen, in casu alles waar een meisje van droomt: een liefhebbend en leuk gezin, en een hele omgeving die niets liever doet dan haar entertainen en aandacht geven. Zoals Neil Gaiman in zijn Sandman strips reeds terecht opmerkt: jongens willen superheld zijn, meisjes willen een andere wereld. Vandaar ook dat het hoofdpersonage van dit verhaal, als Alice in Wonderland, niet anders kon dan een meisje zijn.
Een meisje met blauw haar, wat verwijst naar de lucht. Niet toevallig krijgt Coraline van haar “andere moeder” na enkele bezoekjes blauwe laarsjes, ongetwijfeld een verwijzing dat ze nu “skywalker” is, een shamaan bedreven in het uittreden en/of bezoeken van andere werelden. Zowel haar kruin als haar wortels zijn nu blauw, zelfs haar vingernagels, en de nieuwe kleren zijn de eerste concrete voorwerpen die ze terugbrengt in de gewone wereld. Een shamaan kan immers niet enkel boodschappen en genezing (op haar eerste tocht worden haar wonden uit deze wereld genezen vanwege wat in de andere wereld gebeurde), maar soms ook voorwerpen, terugbrengen van zijn tocht.
De twee dames (stemmen van French & Saunders!) in het appartement onder dat van Coraline’s ouders (ondergronds) hebben wel zeer vrouwelijke vormen, waren ooit wellicht burlesque artiestes, en spelen niet enkel met kaarten maar lezen ook de theeblaadjes uit Coraline’s kopje thee - en kunnen niet kunnen beslissen of ze een goed of een slecht teken zien. Maar uiteraard hebben ze allebei gelijk.
De man op het dakappartement heeft ook figuurlijk zijn hoofd in de wolken, en zelfs zijn lichaamsbouw is navenant.
De equivalenten van deze figuren in de andere wereld zijn creaties van de heks, en wanneer Coraline de heks begint door te hebben veranderen ook de figuren. Allen hebben ze echter steevast knopen voor ogen, wat erop wijst dat ze de wereld door andere ogen zien. Maar ook: het zijn slechts poppen, droombeelden, illusies gemaakt door de heks om haar wereld te bevolken en Coraline te behagen.
De “andere moeder”, voor ze zich van haar heksenkant laat zien, deed me overigens op een vreemde manier denken aan Joanna Eberhart uit The Stepford Wives. En natuurlijk is het verhaal van de heks die zelf geen kinderen heeft, en dan maar poppen maakt waarin/waardoor andere kinderen gevangen worden, al zo oud als de mensheid zelf.
En dan is er nog de tuin met de bidsprinkhaan, de kat (natuurlijk!) die vrijelijk tussen beide werelden kan bewegen en uiteindelijk meermaals redding brengt, de ouders die niet “geaard” zijn en hun tijd doorbrengen met schrijven over tuinen in plaats van werkelijk in de tuin te werken, de hondjes die doen denken aan Toto uit The Wizard of Oz, en ga zo maar door. De film bevat echt té veel symboliek en verwijzingen naar andere films en boeken, om het allemaal te kunnen opsommen.
Echt een kinderfilm zou ik het echter niet noemen, want naar het einde toe wordt het best griezelig. Niet bloederig of duister, maar door de verstoringen in de parallelle wereld en de camerahoeken, kan ik me inbeelden dat het op kinderen best een nachtmerrie-veroorzakend effect kan hebben.
Wél is Coraline een film die de concurrentie met The Nightmare Before Christmas aankan. Ik zal hem nog een paar keer moeten zien vooraleer ik kan beslissen welke ik echt het beste vind, maar dat die twijfel er is wil op zich al iets zeggen. Ik heb er een hele tijd naar uitgekeken, en het resultaat stelt zeker niet teleur!
Ik moet het toegeven: ik loop achter wat Clive Barker boeken betreft. Abarat lag reeds jaren ergens in mijn stapel, maar ik kwam er pas recent toe om het te lezen. En dat voor een Clive Barker fan van het eerste uur… Schandalig, ik weet het. Maar ter mijner verdediging: ik heb heel wat nonfictie gelezen de laatste jaren, en bijna geen fictie - dus wanneer ik dan toch naar fictie greep was Clive Barker er vrij snel weer bij.
Abarat
Abarat vertelt het verhaal van Candy Quackenbush, een meisje wonende in een dorpje met de veelzeggende naam “Chickentown”. Het enige vermeldenswaardige dat het dorpje bevat, en dat al decennia lang, is een kippenslachterij. Candy’s vader drinkt, en haar moeder probeert zijn gedrag te negeren of te verexcuseren. Kortom, een doods dorpje, een omgeving zonder dromen of ambities, waar nooit iets gebeurt en men enkel een grijs en saai leven heeft om naar uit te kijken.
Wanneer Candy dan voor school een opstel moet schrijven over tien interessante feiten over haar dorpje, heeft ze de grootste moeite om tien zulke feiten te vinden. Niet omdat ze niet probeert, maar haar dorpje is gewoon zo saai dat ze er met de beste wil van de wereld geen tien dingen interessant over kan vinden. Dat lijkt echter te gaan veranderen wanneer haar moeder Candy aanraadt om met de uitbaatster van het Comfort Tree Hotel te gaan praten. Daar zijn best wat vreemde gasten geweest, en als er ergens in Chickentown curieuze dingen te vinden zijn, dan moet de uitbaatster van het hotel er meer over kunnen zeggen.
Maar hoewel er inderdaad enkele opmerkelijke dingen te vinden zijn over en in één hotelkamer in het bijzonder, zijn deze onvoldoende om goede punten mee te verdienen op haar opstel. Wanneer ze daarover ruzie krijgt met de lerares, laat Candy de juf, de klas, en de school achter zich, om aan een spontane en zeer bijzondere reis te beginnen. Een reis die verbonden is met de voorwerpen en verhalen van het hotel.
Een vreemde roep van golven voelend, stapt Candy buiten de dorpsgrenzen over een groot stuk grasland, waar ze tot haar verbazing voorwerpen en dingen vindt die je niet verwacht in een grasland, zoals een schelp, een reeds lang dode vis, en potscherven. Maar de vreemdste van allemaal, is wellicht een vreemdeling met maar liefst acht hoofden, die zich verstopt voor een ander vaag mensachtig wezen dat daar rondwaart, en in de ruïne van een vuurtoren probeert te geraken…
En aldus begint Candy’s avontuur, weg van het saaie Chickentown, en in een vreemde wereld voorbij een magische zee met twaalf eilanden: één voor elk uur van de dag, en elk met zijn eigen eigenaardige bewoners. Een wereld waar de tijd een plaats is.
Dit maakt Abarat tot een heel Alice In Wonderland-achtig verhaal, wat mogelijk iets te maken heeft met het feit dat Clive Barker’s partner een dochter uit een vorige relatie heeft. Zelfs de papegaai van het gezin wordt een personage in Abarat.
Het sprookjesachtige van Abarat is een groot verschil met Barker’s eerdere horrorwerk, en wie minder bekend is met Barker’s werk zal misschien verbaasd zijn dat dit verhaal voortkomt uit hetzelfde brein dat Hellraiser bedacht. Maar er is reeds jaren een evolutie merkbaar in zijn verhalen, van rauwe en baanbrekende horror tot meer fantasy-achtig werk, en zelfs sprookjes voor kinderen en volwassenen. Abarat zou in de categorie van sprookjes vallen, doch niet voor de allerkleinsten. Griezelig is het boek nergens, maar wel hier en daar spannend.
Meer bewijs van het sprookjesgehalte, is dat Disney de verfilmings-, pretpark- en multimediarechten op het verhaal kocht. Disney zou, toepasselijk, een eiland maken met een Abarat thema.
Het verhaal is echter niet ten einde: Abarat is slechts het eerste boek uit een reeks, die ook samenhangt met zo’n 220 tekeningen en schilderijen (waarvan sommige immens groot) die Clive Barker rond de Abrat-wereld maakte. Meer hierover op de site. De film zou echter in 2005 al uitkomen (het boek dateert van 2002), maar daarover valt op het net weinig meer info te vinden. Boek 3 uit de reeks zal, als alles op schema blijft, in 2009 gepubliceerd worden, en momenteel reeds zo’n 1800 pagina’s tellen. In een interview zei Barker dat de eerste vier boeken uit de reeks de eerste “boog” zouden vormen (te vergelijken met de eerste drie Star Wars films, die samen een boog vormen in het Star Wars verhaal), maar dat er meer boeken op komst zijn.
Het eerste boek is in ieder geval een goede start. Er zijn nog heel wat dingen te ontdekken en vragen te beantwoorden, en ikzelf ben zeker nieuwsgierig gemaakt naar de volgende delen. Het is een boek voor jongere lezers, maar kan ook dienen om de innerlijke jeugd een beetje los te laten. Bij uitstek een boek om ’s avonds in bed te lezen dus.
Ok, ok, ik weet het, het wordt hier stilaan welletjes met die video’s. Toch nog eentje, een trailer van een film die ik uiteraard absoluut wil zien, en men zal wel begrijpen waarom.
Heel binnenkort volgt hier ook een boekbespreking, want dat is alweer even geleden, en straks denken mijn lezers dat ik geen boeken meer lees ofzo. Mijn teergeliefde zuster merkte ooit op dat in mijn appartement “overal boeken” lagen, en die liggen er natuurlijk niet zonder gelezen te worden. Echter, eerst deze trailer van Repo!.Wel wat anders dan Mamma Mia!, die ik op het vliegtuig richting Atlanta zag, maar die naast de muziek absoluut niks, maar dan ook niks, te bieden heeft. Ik ga die film niet eens bespreken. Repo! ongetwijfeld wel 8).
Doet me een beetje denken aan het visueel sublieme computerspel Bioshock, en het loopt ook mooi in lijn met een boek dat ik momenteel lees: The Fountainhead door Ayn Rand.