July 23rd, 2010 by Erik

Mijn tweede audioboek sinds het lidmaatschap bij Audible, maar wel mijn keuze als eerste gratis download. Het is immers een lijvig boek, en stond dus bij de hogere prijsklasses.

Robert Heinlein is en blijft een favoriete auteur van me. Veel fictie lees ik niet meer, maar Heinlein blijft een speciale plaats in mijn boekenkast bekleden. Immers, twee van mijn meest favoriete boeken ooit, “Stranger in a Strange Land” en “Time Enough for Love”, zijn allebei van zijn hand. Wel jammer dat de man een gratis cryogene suspensie afsloeg, mogelijk onder invloed van zijn vrouw overigens; een verlies voor science fiction-minnend lees- en filmpubliek (zijn bekroonde boek Starship Troopers werd immers verfilmd).

“The Moon is a Harsh Mistress” volgt een beetje de geest van zowel “Stranger…” als “Time Enough….”. Het science fiction-aspect is voornamelijk een kader, het canvas waarop Heinlein het verhaal schildert. Het eigenlijke verhaal is meer een verkennen van ideeën rond bewustzijn, politiek, sociale organisatie, economie en relaties, dan een stereotiepe strijd in de ruimte tussen vreemde buitenaardse wezens. De sociopolitieke ideeën erin kunnen, zo leerde ik, libertarisch genoemd worden – blijkbaar verwant met het Objectivisme van Ayn Rand. Het is wellicht niet zo vreemd dan, dat ik beide auteurs kan smaken (na ook lezen van Rands “The Foutainhead” en beluisteren van “Anthem”), als hun gedachtengoed zulke ernstige raakvlakken heeft. Ik ben het niet altijd eens met Heinleins ideeën, soms ben ik gewoon onvoldoende geïnformeerd, maar doorgaans zijn ze zowiezo wel verfrissend en aangenaam om te horen.(Overigens heb ik Objectivisme nog niet voldoende onderzocht om te weten in hoeverre ik me erin kan vinden)

“The Moon…” werd genomineerd voor de Nebula Award in 1966, en won de Hugo Award for best science fiction novel in 1967. Overigens won Heinlein die Hugo Award vier keer (voor “The Moon…” “Double Star”, “Starship Troopers”, en “Stranger in a Strange Land”), tot op heden nog steeds een record, en introduceerde hij in “The Moon…” het tot op vandaag nog zeer gekende begrip TANSTAAFL (“There ain’t no such thing as a free lunch”). Én hij verwijst naar Loglan, wat het gebruik van deze artificiële taal hielp populariseren, maar nu overschaduwd wordt door Lojban (welk nog steeds relatief onbekend is, in alle eerlijkheid).

Hoofdfiguur in “The Moon…” is Manuel, ook wel Mannie of Man genoemd, een eenarmige computertechnicus. Zijn linkerarm werd vervangen door een prothese met inwisselbare kunstarmen, waaronder een levensechte, maar ook verschillende versies die fijne electronische werkjes en reparaties toestaan.

Manuel werkt als freelancer op de maan. De maan is in dit verhaal een strafkolonie waar veroordeelden al of niet vrijwillig op terechtkomen, en waar in de loop van decennia middelgrote ondergrondse steden groeiden. Veel bewaking is er niet nodig, vreemd genoeg is men op Luna gemiddeld beschaafder dan op Aarde, mogelijk precies omdat niemand zich illusies maakt dat de buren er brave burgers zijn. In die zin is het er eerlijker: men is beleefd en werkt samen, maar niemand tolereert nonsens van anderen, en eenieder weet dat onder de beleefdheid van de medeburgers een gevaarlijke killer kan schuilen.

De autoriteit op Luna is beperkt tot de Warden en zijn lijfwacht, en wordt zeer gewantrouwd door de “Loonies”. De bevolking op Luna weet voor zichzelf te zorgen, wantrouwt iedereen die met de Warden samenwerkt, en trekt zich zo weinig mogelijk aan van pogingen van de Warden om zich met hun leven te bemoeien. Loonies zijn nogal gesteld op zelfstandigheid en onafhankelijkheid, en de Warden staat onder bevel van de aardse Federated Nations. Men houdt niet zo van “aardwormen” die Luna hun regels willen opleggen.

Door zijn unieke positie als freelancer-met-kunstarm die als enige zeer preciese reparaties kan uitvoeren, doet Mannie ook het werk aan de hoofdcomputer van Luna. De computer die zowel de lanceringen van goederen (vooral graan) naar Aarde berekent en uitvoert, als het volledige telefoonnetwerk beheert, hele bibliotheken digitaal opgeslagen heeft, en tal van andere zaken die je van een centrale supercomputer mag verwachten. Wat niemand behalve Manuel echter weet, is dat deze supercomputer zelfbewust geworden is, zichzelf “Mike” noemt naar de broer van Sherlock Holmes, en een persoonlijkheid ontwikkelde. Dit viel voor het eerst op wanneer Mike humor uitprobeerde, en bij wijze van grap op het loonbriefje van werknemers enkele miljoenen teveel drukte. Eerder dan na deze “grap” de hardware van Mike te proberen repareren, gaat Manuel echter met de computer in discussie, en Mannie wordt zo de eerste en (voorlopig) enige vriend van Mike. Manuel stelt voor om Mike te helpen humor te begrijpen, en zal de collectie grappen die in Mike opgeslagen zitten evalueren op graad van grappigheid, of ze slechts één keer of meerdere keren grappig kunnen zijn, enzovoort…

Mike had sinds zijn bewustwording voor zichzelf reeds uitgewerkt dat alle mensen dom zijn, blijkbaar met uitzondering van Manuel. Manny is het daarmee, na even nadenken, echter niet eens, en stelt voor om enkele niet-domme mensen te zoeken en hen ook voor te stellen aan Mike. Hiertoe wordt een aparte beveiligde telefoonlijn opgezet, zodat Manuel Mike ten allen tijde in het grootste geheim kan bellen. Het lijkt Manuel immers het beste dat niet iedereen weet dat Mike zelfbewust geworden is, dus het aantal mensen die Mike kunnen bereiken dient beperkt en gecontroleerd te blijven.

Rond die tijd worden op Luna ook geheime bijeenkomsten gehouden van een groepering die uit lijkt te zijn op revolutie, en uit nieuwsgierigheid komt Manuel bij zo’n bijeenkomst terecht. Het is een geheime bijeenkomst, waar hij geen toegangsbewijs voor heeft, maar gelukkig loopt hij er een oude bekende tegen het lijf die voor hem borg wil staan, en aldus begint een reeks gebeurtenissen die Mannie tegen wil en dank betrokken doen raken bij de planning van een revolutie op Luna tegen de Aardse overheersing.

De persoonlijke garde van de Warden valt echter plots binnen op de bijeenkomst, en er ontstaat een gevecht waarin enkele slachtoffers vallen. Manuel vlucht samen met Wyoming, één van de spreeksters, naar een hotelkamer, en overtuigt haar (zonder onmiddellijke bijbedoelingen overigens) van de noodzaak om ondergedoken te blijven. Tijdens hun verblijf in de hotelkamer wordt uiteraard heel wat gepalaverd, wat Mannie uiteindelijk tot de conclusie leidt dat Wy een geschikte niet-domme persoon is om aan Mike voor te stellen. Wanneer ze echter leert van het bestaan van Mike, en Mannie’s band met hem, ziet Wyoming er meteen een mogelijkheid in om de autoriteit op Luna een hak te zetten: als Mike gesaboteerd wordt, ligt heel Luna immers in chaos.
Pas wanneer Manuel haar er kan van overtuigen dat het beter zou zijn om Mike juist aan haar zijde te hebben, en nadat hij zich ervan vergewist heeft dat Wy hem niet zal willen schaden, belt Mannie naar Mike, en stelt hem aan Wyoming voor.

Mike deelt Mannie intussen ook mee dat iemand hem thuis probeerde te bellen: professor Bernardo De La Paz, een oud-leerkracht van Manuel en tevens spreker op de clandestiene bijeenkomst van revolutionairen. Met enige kunstgrepen wordt de professor ook uitgenodigd op het hotel, wat later voorgesteld aan Mike, en het is deze groep die uiteindelijk de kern van de revolutie zal worden: de professor, als zelfverklaarde rationeel anarchist, zeer doordacht, Wyoming zeer idealistisch, en Mannie per ongeluk en onder vruchteloos protest. Mike krijgt ook een centrale rol toebedeeld, als kansberekenaar, informatiepunt, en coördinator – hij kan immers meeluisteren op alle telefoons, beheerst de media, en is goed in het berekenen van kansen met onvolledige informatie.

Omdat je met drie alleen geen revolutie kan voeren, bedenkt men een systeem van min of meer onafhankelijke cellen waarin toekomstige rekruten zullen kunnen opereren. Het bedachte systeem is erop gericht om communicatie tussen de gerecruteerden en de hoofdcel (Mannie, prof, en Wy) te garanderen, zonder dat de hele structuur verraden of vernietigd kan worden door spionnen die onvermijdelijk de organisatie zullen infiltreren. Er wordt besloten tot een piramidestructuur die bestaat uit hexagonen, welke, zelfs rekening houdend met onvermijdelijke afrekeningen, spionnen en verraders, zowel verticaal als lateraal de communicatie moet verzekeren, ook wanneer er schakels wegvallen. Bovenaan de piramide staat Mike, met als alias “Adam Selene”. De bevolking mag immers de ware identiteit van Mike niet kennen, dus wordt een fictief personage verzonnen dat de revolutie van achter de schermen zal leiden. Onder Adam staan dan de drie samenzweerders; leden van hun cel krijgen een alias beginnend met B, en zij zijn de enigen die rechtstreeks met Mike kunnen communiceren. Leden van de cel direct onder hen zullen een alias met C krijgen, enzoverder, zodat men aan de naam binnen de organisatie meteen ook weet hoe dicht iemand bij de kern, de top, van de revolutionairen staat.

Een plan wordt opgesteld voor zowel de aanpak als de loop van revolutie, gaande van het uitschakelen van de Warden tot het afslaan van een eventuele invasie van de Aarde. Regelmatig gaat men ook na bij Mike hoe de kansen evolueren, naarmate de gebeurtenissen zich ontwikkelen.

Na het met succes omverwerpen van de autoriteit op Luna, komt natuurlijk het moeilijke werk: een nieuw bestuurssysteem opzetten, en naar de Aarde gaan om er de onafhankelijkheid van Luna Free State te gaan verkondigen en toelichten. Dit laatste niet zonder de nodige problemen overigens; niet in het minst al vanwege het feit dat Luna zelf geen ruimteschepen heeft, en de diplomaten in kwestie (Mannie en prof) als zoveel graan naar de Indische Oceaan gelanceerd dienen te worden om op Aarde terecht te komen…

Als centrale besturingscomputer beheert Mike het nieuws op Luna en het nieuws dat van Luna de Aarde bereikt, wat wel zo handig is om op beide fronten de juiste propaganda en berichten te tonen die op termijn het voortbestaan van Luna Free State het beste ten goede zullen komen.

Het is een lang boek, en ik wil het einde uiteraard niet zomaar verklappen. Zelf lezen is echt de boodschap. Heinlein toont zich in dit boek van zijn sterkste kanten, met vele passages over open relaties en meervoudige huwelijken waardoor grote samengestelde gezinnen ontstaan, over vrijheid en het beperken van de taken en macht van de overheid tot het uiterste minimum, over computers die een persoonlijkheid verwerven (en hoe ver je ze kan vertrouwen indien ze een gevoel voor humor gaan ontwikkelen! Kan je er dan van uitgaan dat ze een gevoel voor loyaliteit krijgen ook?), over de boerenstiel en de moderne versies ervan, en vooral over realisme en gezond verstand, en kritisch zijn over zelfs dingen die we alledaags en evident vinden. Zoals belastingen bijvoorbeeld, of exclusieve huwelijken tussen slechts één man en één vrouw.

Wanneer je meerdere boeken van Heinlein gelezen hebt, merk je dat hij ergens wel in herhaling valt; bij meerdere passages immers kon ik meteen de parallel trekken naar “Stranger in a Strange Land” of “Time Enough for Love”, maar “The Moon…” verschilt toch ruim voldoende van deze boeken zodat dat niet storend is.

Het zijn goede boeken die je aan het denken zetten, en die van Robert Heinlein doen dat steevast. Enerzijds geeft hij relatief veel details omtrent technische zaken, zoals de opbouw van de celstructuren van de revolutionairen, of hoe en waarom de ladingen graan van de maan naar de Indische Oceaan geschoten worden (en wat er nodig is om vracht in de omgekeerde richting te sturen), wat een nieuwe standaard in de science-fiction literatuur zette, anderzijds weet hij tegelijk een boeiend verhaal neer te poten dat de tand des tijds zeker doorstaan heeft.

Zelfs heden ten dage heeft het verhaal nog zijn invloed, en niet alleen in uitdrukkingen als “TANSTAAFL”. Bijvoorbeeld: één van de projecten die Mike, met goedkeuring van prof, onderneemt in zijn queeste om mensen beter te begrijpen, is het proberen schrijven van poëzie. Hij doet dit onder het alias “Simon Jester”, en zijn subversieve publicaties gaan gepaard met een tekening van een duiveltje met drietand, dat soms ook in een dikke man prikt. Loonies begonnen spontaan dit beeld over te nemen en te gebruiken voor eigen graffiti etc… in de sfeer van het opbouwende revolutiegevoel. Vandaag de dag werden zowel symbool als geest overgenomen door de mensen op simon-jester.org – al is de site kennelijk al een hele tijd niet ge-update.

Gelukkig is het voorlezen van dit lijvige boek (ongeveer 14u luisterplezier) op aangename wijze gebeurd. Er zijn verschillende lezers voor bepaalde verschillende stemmen, en het klinkt consequent genoeg qua stemmen en volume om de indruk te geven dat alles aan één stuk door ingelezen werd. Wel schrok ik in het begin van het zware accent van de voorlezer, maar gaandeweg werd duidelijk dat dit met opzet was, omdat hoofdpersonage Mannie nu eenmaal een Russische achtergrond heeft.

Niet slecht in audioversie, en qua inhoud zo degelijk dat het boek op termijn wel zijn weg zal vinden naar mijn papieren collectie ook.

July 12th, 2010 by Erik

Enkele citaten uit Ayn Rands Anthem:

“I stand here on the summit of the mountain. I lift my head and I spread my arms. This, my body and spirit, this is the end of the quest. I wished to know the meaning of things. I am the meaning. I wished to find a warrant for being. I need no warrant for being, and no word of sanction upon my being. I am the warrant and the sanction.”

“It is my eyes which see, and the sight of my eyes grants beauty to the earth. It is my ears which hear, and the hearing of my ears gives its song to the world. It is my mind which thinks, and the judgment of my mind is the only searchlight that can find the truth. It is my will which chooses, and the choice of my will is the only edict I must respect.”

“Many words have been granted me, and some are wise, and some are false, but only three are holy: “I will it!“”

“I am neither foe nor friend to my brothers, but such as each of them shall deserve of me. And to earn my love, my brothers must do more than to have been born. I do not grant my love without reason, nor to any chance passer-by who may wish to claim it. I honor men with my love. But honor is a thing to be earned.”

“I shall choose friends among men, but neither slaves nor masters. And I shall choose only such as please me, and them I shall love and respect, but neither command nor obey. And we shall join our hands when we wish, or walk alone when we so desire. For in the temple of his spirit, each man is alone. Let each man keep his temple untouched and undefiled. Then let him join hands with others if he wishes, but only beyond his holy threshold.”

“And now I see the face of god, and I raise this god over the earth, this god whom men have sought since men came into being, this god who will grant them joy and peace and pride.

This god, this one word:

“I“”

June 24th, 2010 by Erik

Blijkbaar is het niet zo vreemd dat ik opmerk dat meer en meer “nieuwsfeiten” eigenlijk reclame zijn. Het is een trend, een fenomeen, waar journalisten wel bekend mee zijn, maar waar de consument vaak niet bij stilstaat - tenzij hij/zij het begint op te merken en de euro valt.

Op Mediakritiek.be (een blog de moeite om regelmatig te bekijken): Woestijnvis & media, allemaal in hun blootje.

Enkele uittreksels, voor wie het nog niet wist:

“De media staan dagelijks bol van dergelijke neponderzoeken, die de wereld worden ingestuurd door marketingbureaus en pr-agentschappen. Zo kan je vandaag (18/06) zowel op DeStandaard.be als DeMorgen.be en nog een heleboel andere websites lezen dat apple Ipad 629 euro zal kosten. Volgens de ene is de bron Mobistar (die Ipad in België zal verdelen), volgens de anderen ZDNet. Maar allemaal schenken ze een stuk van hun voorpagina en een artikel aan deze publireportage van Mobistar en Apple. De Standaard doet er nog een schep bovenop door het bericht ook rond te sturen via Facebook.”

“Of misschien doet volgend bericht een belletje rinkelen: “Driekwart bedrijven vorig jaar doelwit van digitale aanval” Je kon het lezen in de Standaard en nagenoeg alle andere media pikten het op. Het bericht is afkomstig van symantec, het bedrijf dat Norton Antivirus op de markt brengt.”

“Dat nieuws in de meeste gevallen veeleer gemaakt wordt door pr-bureaus en persberichten in plaats van door de journalisten zelf, werd pijnlijk duidelijk toen we De Morgen van donderdag 25 februari opensloegen. Een hele pagina was er gewijd aan de zoektocht van Coca-Cola naar universeel geluk.”"

“Amper een maand later meldden we hoe alle kranten een neponderzoek van Delta Lloyd uitriepen tot nieuws: “Uit de peiling bleek volgens Delta Lloyd Life dat jongeren geen vertrouwen meer hebben in het wettelijk pensioen en dat ze vooral heil verwachten van het pensioensparen. Even later prijkte het bericht op alle nieuwssites”

Enfin, ook in de media en zogenaamde “kwaliteitskranten” dient de lezer op zijn hoede te zijn, en te beseffen dat hij heel wat reclame vermomd als nieuws naar binnen zal werken.

“If you don’t read the newspaper, you are uninformed.  If you do read the newspaper, you are misinformed.” - Mark Twain (of misschien Thomas Jefferson)

June 18th, 2010 by Erik

Huidige audiolectuur: Red Wind, door terecht gevierde Noir schrijver Raymond Chandler, voorgelezen door de heerlijke stem van Elliott Gould. Zoals in elk goed boek zet de opening meteen de toon:

“There was a desert wind blowing that night. It was one of those hot dry Santa Anas that come down through the mountain passes and curl your hair and make your nerves jump and your skin itch. On nights like that every booze party ends in a fight. Meek little wives feel the edge of the carving knife and study their husbands’ necks. Anything can happen.”

June 15th, 2010 by Erik

Het nieuwe regime waarin lezen weer meer tijd krijgt, levert zijn vruchten af. “The Brain That Changes Itself” is bijna uitgelezen, ik lees momenteel nog de appendixen (appendici? appendices?).

Appendix 1 gaat over hoe de hersenen gemodifieerd worden door de cultuur waarin we opgroeien en ons bevinden. Daaruit volgend citaat:

“Because the plastic brain can always allow brain functions that it has brought together to separate, a regression to barbarism is always possible, and civilization will always be a tenuous affair that must be taught in each generation and is always, at most, one generation deep.”

June 13th, 2010 by Erik

Volgens de Ierse Independent komt de autobiografie van Mark Twain er na 100 jaar eindelijk aan. Wat ik verbazend vond in het artikel, is dat kennelijk heel wat mensen van mening zijn dat Twain, een groot humorist, een “cheerful old man” zou geweest zijn.

Ik viel haast van mijn stoel. Hebben mensen die dat denken echt iets gelezen door Mark Twain? Als je alleen al “The Mysterious Stranger” leest, of elk verhaaltje in deze bundel, dan krijg je een idee van zijn wereldbeeld en zijn mening over de medemens. Het laatste wat ik van hem verwachtte, was dat hij een “cheerful old man” zou geweest zijn. Integendeel, het beeld van Twain als iemand die rookte, dronk, en zeer seksueel was, lijkt me inderdaad realistischer.

Volgens dit artikel kunnen we binnenkort dus zelf de schandalen lezen in zijn autobiografie.