August 4th, 2010 by Erik

Zoals voorgenomen ben ik vrij snel naar Inception gaan kijken, en mijn beoordeling, in een notedop, is dat de score van 9.2 op IMDB terecht is.

De trailer geeft een beetje een verkeerd beeld, vind ik, maar uiteindelijk dient die om het grote publiek te lokken, en daar wordt natuurlijk een geijkte formule voor gevolgd. De vrees die ik eerder uitdrukte bleek grotendeels onterecht. Er is wel het aspect van het Grote Boosaardige Bedrijf dat in de dromen van de concurrenten probeert te infiltreren, maar hoewel het een hoofdlijn van het verhaal is, komt er veel meer bij kijken dan dat.

Wat me wél enigszins ergerde, was dat het bewust dromen en het delen van dromen enkel maar mogelijk werd gemaakt door een chemische substantie in het bloed te brengen, die mettertijd verslavend werkte, zodat men op den duur enkel maar dankzij deze stof nog kan dromen. Geen probleem voor Jan Modaal, maar wel voor de experts die veel tijd in andermans droomwereld doorbrengen. Het beeld werd zelfs gecompleteerd door een donkere kelder waar ouderen als opiumverslaafden aan infusen liggen te dromen en compleet weg van de wereld zijn, slechts af en toe wakker wordend om dan zo snel mogelijk weer aan het infuus te gaan liggen.

Zeer jammer dan, dat op dergelijke wijze concepten als bewust (lucide) dromen en het scheppen van droomwerelden, en zelfs het bewust delen van dromen door meerderen tegelijk, als een duister, slecht, en te vermijden iets voorgesteld wordt. En enkel mogelijk door een externe toegebrachte stof. Een beetje een gemiste kans op dat vlak.

Maar, dat neemt niet weg dat dit alles wel in het verhaal past, en dat het in feite een zeer goed verhaal is. De film is gelukkig niet zomaar een aaneenschakelen van CGI, spektakel, vuurgevechten en explosies, maar heeft meer diepgang dan dat. Daar staat tegenover dat de aandacht van het doorsnee publiek, dat wellicht weinig of niet vertrouwd is met lucide dromen en droomdelen, uiteindelijk ook moet vastgehouden worden, en het geheel ook voor hen geloofwaardig moet overkomen. Het blijft fictie gebaseerd op reële elementen, het wordt nergens echt een documentaire, maar de film bevat genoeg diverse elementen om zowel de actie- en effectenliefhebbers als zij die een verhaal wensen te blijven boeien.

Voor een goede film geldt hetzelfde als een goede symfonie: een stevige structuur en meervoudige gelaagdheid, met inspelen op zowel emotie als intellect, verhogen voor mij het kijk- en luistergenot. En niemand kan ontkennen dat Inception een gelaagde film is, met concepten als dromen-in-dromen, projecties van het onderbewuste die een actieve rol in de omgeving spelen, en hoofdpersonages die regelmatig testen of ze op dit moment aan het dromen zijn of juist niet.

Op zich deed de trailer me ook vrezen dat de dromers in de film geen spatje creativiteit zouden hebben, en dus maar naar elkaar schieten om conflicten uit te vechten, met hoogstens het dromen van een groter geweer, maar het zit niet helemaal zo in elkaar. Dat de gewapende tegenstanders projecties zijn van het onderbewuste van de dromer dat zich verdedigt tegen indringers (wie doodgeschoten wordt, wordt immers wakker, want je eigen dood kan je in principe niet dromen), daar kan ik in meegaan. Ook in het idee dat waardevolle informatie in een kluis in de droom bewaard wordt, is in te komen, net als in het impliciete gegeven dat men maar binnen de beperkingen van andermans droom kan werken wanneer men die binnentreedt.

Er is over nagedacht, over deze film. Ik heb me laten vertellen dat men 10 jaar aan het scenario gewerkt heeft, wat wel zeer lang is, maar het zit dan inderdaad ook op enkele details na steengoed in elkaar. Het resultaat mag er zeker zijn. Inception is een lange film die geen moment verveelt. En dat is maar goed ook, want zeker in de tweede helft moet men er zijn aandacht bijhouden.

Dat de makers ook wat onderzoek naar dromen en lucide dromen gedaan hebben, en dat mag wel als je 10 jaar aan een scenario schrijft, mag blijken uit verschillende technieken om uit te maken of je al of niet aan het dromen bent, die in de film meer of minder expliciet voorkomen. Zoals bijvoorbeeld je afvragen hoe je terechtgekomen bent waar je je op dit moment bevindt, en wat eraan voorafging (overigens ook een goede manier om dromen te leren onthouden en terug samen te rijgen na het wakker worden), of het gebruik van een voorwerp om te controleren of men droomt of niet. Dat voorwerp heet in de film een “totem”, maar kan in realiteit evengoed bijvoorbeeld een tatoeage zijn, een sleutelwoord, een personage, …

Ook het aftellen met muziek is iets wat in laboratoria gebruikt werd en wordt om te proberen dromers bewust te laten worden van het feit dat ze dromen, en om hen hopelijk te helpen dromen te herinneren en eventueel te sturen. Ik had al zo’n connectie met “La vie en rose”, sinds Inception komt daar nu “Non, je ne regrette rien” bij – het is al Piaf wat de klok slaat in droomwerk, blijkbaar…

Dat het einde van de film een hele “buzz” creëert op het internet, en uiteindelijk zelfs scenarioschrijvers van de televisiereeks “Lost” mogelijke oplossingen en verklaringen beginnen te tweeten, mag erop duiden dat de film naast de actie ook een onderhoudende puzzel is, waar verschillende interpretaties van mogelijk zijn. Leuk, dergelijk voer voor geest en cafédiscussies.

En weten dat zo’n complexe acties eigenlijk niet nodig zijn om een idee in iemands hoofd te planten – een eenvoudige hypnosesessie kan volstaan…

Het spoort me aan om in augustus eindelijk meer materiaal rond lucide dromen op mijn site te zetten. De intentie was er reeds, en Inception geeft een extra duwtje daarin. Ik heb echter nog wat lectuur af te werken eerst, maar hoop er toch nog deze maand aan te beginnen. Wat Inception betreft: hij krijgt mijn warme aanbeveling!

July 28th, 2010 by Erik

Nieuws dat er écht toe doet:

PhysOrg: Groen licht om eerste mini-telescoop in oog te plaatsen.

Nature: Interessante omgevingen voorkomen kanker.

Kurzweil: Een chemische stof om nieuwe hersencellen te groeien.

NIH: Antilichamen die de meeste vormen van HIV voorkomen (en is het intussen nu eigenlijk al onomstotelijk bewezen dat HIV dé veroorzaker van AIDS is?)

Eurekalert: Tetrahertz “remote sensing” detecteert explosieven vanop afstand.

Eurekalert: Enzyme dat geheugen en leervaardigheid verbeterd.

Kurzweil: De robot die je een pintje brengt (mannen…) (met video)

Nature.com: proton kleiner dan gedacht?

MaxPlanckSociety: Ontcijferen van bewegingsdetectie in de hersenen van een vlieg.

MIT: Vezels die kunnen horen en zingen.

NewScientist: Kan je jezelf synesthesie aanleren?

PranavMistry: Muisloze muisbesturing. (met video)

ACS: Duikboten kunnen nieuwe nanotube technologie gebruiken voor sonar en stealth.

JohnHopkinsU: Blinde muizen kunnen weer zien.

APS: Meditatie helpt aandachtsspanne te vergroten.

Yale: Elektrische velden beïnvloeden de hersenactiviteit.

PhysOrg: Digitale billboards die passanten scannen getest in Tokyo.

JohnHopkinsU: Door gedachten bestuurde kunstledematen worden getest.

Gizmag: Robotisch exoskelet helpt rolstoelpatiënten op hun voeten.

Kurzweil: Hoe een globale verouderingscrisis te voorkomen. (!!)

KansasU: Autisme heeft een uniek stemsignatuur. (!!)

NorthWesternU: Muzikale training helpt geheugen, taal en spraak.

PhysOrg: “Benford beacons” kunnen helpen in de zoektocht naar buitenaards leven.

Eurekalert: kwantumverweving in fotosynthese en evolutie.

IFTF: “Bodyshock: the Future” zoekt innovatieve manieren om gezondheid te verbeteren.

MIT: Onzichtbaarheidsmantel die infrarooddetectie voorkomt.

ScienceNews: Tijdreizen getemd.

Eurekalert: Vetcellen van muizen geherprogrammeerd naar klinisch bruikbare stamcellen.

NewScientist: Hersenen stemmen op elkaar af in conversatie. (Scans bewijzen wat hypnotizeurs, mooipraters, en de betere mystici al lang wisten)

July 9th, 2010 by Erik

Niets zo mooi als twee of meer mensen die een droom delen. Maar kan dat ook op meer letterlijke wijze?

Wel, in ieder geval bestaan er tradities (eeuwenoude, uit Tibet en India, bijvoorbeeld) in die zin, en ook hedendaagse boeken rond lucide dromen geven soms een hint dat het mogelijk zou zijn met meerderen gezamelijk hetzelfde te dromen - al is het dan tegelijk de kunst om allemaal geoefende droomherinneraars te zijn, kwestie van het achteraf nog te weten. Maar vraag rond bij je vrienden en kennissen, en het zal niet zo heel lang duren vooraleer je mensen tegenkomt die beweren dit meegemaakt te hebben.

Het is een beetje het onderwerp van de film Inception, en alleen al daarom wil ik de film natuurlijk zien. Dromen en vooral lucide dromen zullen hoogstwaarschijnlijk één van de eerste onderwerpen zijn waarover ik wat gestructureerder boeken zal (her)lezen en bespreken. Gezamelijk dromen is daaraan verwant, maar van een heel andere categorie wat moeilijkheidsgraad betreft.

Hoewel ik geen fan ben van overdreven nadruk op de “genezende” en “helende” eigenschappen van alles waar mystici hun handen op kunnen leggen, ben ik het wel deels eens met wat Robert Moss op beliefnet schrijft. (”Beliefnet”, de naam alleen al doet me een beetje walgen, ik streef immers naar kennis, niet naar geloof, en geloof is de antithese van kennis).

“Powers of dreaming that are natural, fun and healing are (1) dismissed as illusory by academic “experts” who don’t keep journals and don’t seem to do much dreaming, and by hard-boiled reporters who follow their lead while at the same time (2) those same natural powers are presented by Hollywood as science fiction in which dreaming abilities are often the perquisite of drug-fueled Dark Side psychic warriors.”

Het woord “healing” moet er dus toch even ingesmokkeld worden, maar los daarvan heeft de man een goed punt. Dromen op zich worden vaak afgedaan als nonsens, terwijl we toch een derde van ons leven liggen te slapen. Het is zover gekomen dat, om droommanipulatie enigszins verteerbaar te maken voor het grote publiek, in boeken of films rond dat thema er inderdaad steeds psychotische geesten of drugs aan te pas moeten komen - dingen die de goede huisvader uiteraard vermijdt.

In een rationele (ahem) maatschappij is het bon ton om dromen te negeren, ze als klinkklare onzin af te doen, of zelfs helemaal te willen vermijden. Tenminste, en public. Onder vrienden achter gesloten deuren komen soms andere verhalen naar boven, anecdotes waarover men haast beschaamd is om te spreken. Of waarover men moeilijk kan spreken, omdat we 1) de juiste woordenschat ervoor vaak niet echt hebben, en 2) het moeilijk is die ervaringen zodanig in woorden te gieten dat men begrepen en niet uitgelachen wordt.

Later meer over dit stokpaardje van mij. In tussentijd de trailer voor Inception (met hoog Matrix-gehalte, en slechterikken die natuurlijk een kapitalistisch maatpak dragen):

May 1st, 2010 by Erik

“We must be learning if we are to feel fully alive, and when life, or love, becomes too predictable and it seems like there is little left to learn, we become restless - a protest, perhaps, of the plastic brain when it can no longer perform its essential task”.

Nog steeds uit “The Brain That Changes Itself” door Norman Doidge.

April 27th, 2010 by Erik

“The irony of this new discovery is that for hundreds of years educators did seem to sense that children’s brains had to be built up through exercises of increasing difficulty that strengthened brain functions. Up through the nineteenth and early twentieth centuries a classical education often included rote memorization of long poems in foreign languages, which strengthened the auditory memory (hence thinking in language) and an almost fanatical attention to handwriting, which probably helped strengthen motor capacities and thus not only helped handwriting but added speed and fluency to reading and speaking. Often a great deal of attention was paid to exact elocution and to perfecting the pronunciation of words. Then in the 1960s educators dropped such traditional exercises from the curriculum because they were too rigid, boring, and “not relevant”. But the loss of these drills has been costly; they may have been the only opportunity that many students had to systematically exercise the brain function that gives us fluency and grace with symbols. For the rest of us, their disappearance may have contributed to the general decline of eloquence, which requires memory and a level of auditory brainpower unfamiliar to us now. In the Lincoln-Douglas debates of 1858 the debaters would comfortably speak for an hour or more without notes, in extended memorized paragraphs; today many of the most learned among us, raised in the most elite schools since the 1960s, prefer the omnipresent PowerPoint presentation - the ultimate compensation for a weak premotor cortex.”

– uit “The Brain That Changes Itself” door Norman Doidge. Aanrader.

April 21st, 2010 by Erik

Men kan verstandig zijn en een open geest hebben op bepaalde vlakken, en op andere vlakken toch een gesloten bunker willen blijven.

Zo maakte Richard Dawkins, bioloog en fanatiek atheïst, er een tijdje geleden ook zijn zaak van om andere oplichtingspraktijken aan het licht te brengen, naast georganiseerde religie. Niet enkel het geloof in een god, maar ook wat hij ziet als het geloof in “het paranormale” moest eraan geloven. Hiertoe maakte hij een reeks televisieprogramma’s, waarin hij in één aflevering een interview met collega bioloog Rupert Sheldrake ten berde wilde brengen. Sheldrake werkte mee omdat de agent van Dawkins hem verzekerd had dat het programma een open geest zou promoten en er zeker niet op gericht zou zijn om zomaar uit de hand alle bewijzen van telepathie en gelijkaardige ervaringen te verwerpen als nonsens.

Toen de aflevering gefilmd werd, was dat echter wel precies wat er gebeurde. Dawkins vroeg Sheldrake op de man af om toe te geven dat het eigenlijk allemaal nonsens was, iets wat Sheldrake vierkant weigerde. Hij doet immers al vele jaren onderzoek naar precognitie en telepathie, en zijn data daarrond zijn opmerkelijk. Maar Dawkins, die zich wil voordoen als scepticus, heeft in feite geen echt open geest, en onderhoudt het geloof, in strijd met de onderzoeksresultaten, dat zoiets niet kan, en dus oplichterij is. En dat wil hij promoten tot meerdere eer en glorie van zichzelf.

Hetzelfde nu met Richard Wiseman. Wiseman is goochelaar en psycholoog, en best goed in het schrijven van no-nonsense boeken zoals :59. In een recent publiek debat met Sheldrake toonde hij interesse in de gegevens en stelde hij voor om mee te werken aan de opstart van een forum om ernstige debatten en uitwisseling van informatie en gegevens tussen psi-gelovers en psi-sceptici mogelijk te maken. De organisator van het debat, Alex Tsarikis van Skeptiko, zou het geheel financieren. Wiseman verklaarde zich enthousiast, maar zoals het zo vaak gaat met deze pseudosceptici: na het publieke debat keerde Wiseman zijn staart, en hoewel drie prominente onderzoekers wilden ingaan op Wiseman’s aanbod, verklaarde deze zich achter de schermen niet langer bereid.

Zoals gewoonlijk in deze gaat het hier over het in stand houden van een bepaalde ideologie, en het niet bereid zijn (publiekelijk) naar bepaalde onderzoeken of gegevens te kijken, omdat het de persoonlijke credibiliteit en dus carrière in het gedrang kan brengen. Sheldrake is één van de weinigen die echt wetenschappelijk onderzoek deed en doet naar psi fenomenen (wie interesse heeft kan zelfs deelnemen aan de lopende experimenten, on-line en off-line), die er boeken over publiceerde, en het levende bewijs is dat de wetenschappelijke methode kan toegepast worden op deze fenomenen. Maar voor velen is het een brug te ver, en zij weigeren zelfs maar te kijken naar de feiten. Met andere woorden, pseudosceptici hangen een materialistisch geloof aan, in plaats van écht een open geest te hebben. Alles wat afwijkt van de momenteel heersende materialistische ideologie in wetenschappelijke kringen, wordt niet eens bekeken, want men “‘weet” (lees: gelooft) op voorhand dat het onmogelijke onzin is. Behalve dat er wetenschappers zijn die wél interesse tonen in de feiten, maar dan veilig achter de schermen, want als hun collega’s er lucht van krijgen kan het gedaan zijn met hun carrière…

Hoed u voor pseudosceptici. Ze zijn zo gelovig als gelovigen, houden even krampachtig vast aan hun denkbeeldige puur materialistische wereld, en weigeren zelfs maar te kijken naar gegevens die hun denkbeeld zouden kunnen ondermijnen, en proberen écht open geesten te torpederen en ridiculiseren.

Het debat tussen Sheldrake en Wiseman kan beluisterd worden op Skeptiko.com. Het bijgevoegd artikel verslaat ook meteen wat er na het debat gebeurde, wanneer het publiek niet meer meeluisterde en Wiseman ongegeneerd zijn kont keerde…